Thuật dung hòa giữa con người và vũ trụ của Lão Tử

Từ mối quan hệ vật chất biện chứng âm dương thông nhất, đối lập giữa nam (dương) và nữ (âm). Lão tử đã tìm được học thuyết về “khi” trong cơ thể con người và học thuyết vật chất vũ trụ tương sinh tương khắc “hữu vô tương sinh, nan dị tương thành, trường đoản tương hình, cao hạ tương khuynh, âm thanh tương hòa, tiền hậu tương tủy”.
Thuật dung hòa giữa con người và vũ trụ của Trang Tử
Sau Lão Tử là Trang Tử, một trong những vị tổ sư của Đạo giáo, học thuyết của Trang tử được gọi gộp với Lão tử thành “Triết học Lão Trang”.
Trang Tử đã phát triển thêm lý luận của Đạo gia. Ông quan niệm rằng , Đạo vô vi vô hình, có thể truyền mà không thể nhận, có thể đạt được mà không thấy được v.v… Lý luận “Đạo sinh quan” của Trang Tử sâu sắc, cặn kẽ hơn của Lão tử, là một bước phát triển lớn trên quan điểm lý luận của Lão tử. Hơn nữa, các phương pháp tu luyện, thiền thuật cũng cụ thể và sau sắc hơn. Ông đã miêu tả kết quả tu luyện “thuật Đạo sinh” như sau: “Thiên địa dữ ngã tịnh tồn, nhi vạn vật dữ ngã duy nhất”, trời đất cùng ta tồn tại, vạn vất với ta là một. Bước thống nhất cao nhất của sự dung hòa là “Tam thông tam nhất’, đạt được ngưỡng ngày thì “Mãn hợp thiên nhân, hỗn hợp vật ngã, mẫn diệt thị”, đạt đến sự hòa hợp cao nhất giữa con người và vũ trụ, con người với vạn vật.
Phương pháp tu luyện để đạt được điều này là “Tâm trai” và “tọa võng” đã được giới thiệu ở phần trên.
Lý luận tu hành “Tâm trai – tọa võng” là kết quả của sự cụ thể hóa” Thuật Đạo sinh” của Lão tử. Ông nhấn mạnh yêu cầu bằng việc xóa bỏ những dục vọng về sinh lý, loại bỏ nhận thức và tư duy để đạt đến ngưỡng dung hòa thống nhất hoàn toàn với vũ trụ, dùng trạng thái “hư tĩnh” để “du tâm” đạt đến sự thả lỏng toàn bộ trong tu luyện – “tiêu diêu du”. Hòa mình vào tự nhiên, đi từ góc độ của vũ trụ để nhìn nhận, xã hội, hoàn thành nghiệp tu “thiên địa dữ ngã tịnh tồn, nhi vạn vật dữ ngã duy nhất”, để đạt được “chân đạo”, lửa đốt không thấy nóng, xuống sông băng không thấy lạnh, sét đánh vỡ núi mà người không bị thương tổn, gió thổi dựng sóng biển mà không làm kinh sợ. Khi con người đã hòa vào vũ trụ, người tu hành sẽ trở thành một người thực sự “tiêu diêu du”.