Thuật dung hòa giữa con người và vũ trụ trong “Thái Bình Kinh”

Một trong những tác phẩm kinh điển có sớm nhất của Đạo giáo là “Thái Bình Kinh”, hạt nhân lý luận của nó là thuật dung hòa giữa con người và vũ trụ “thiên nhân cảm ứng”.
Nội dung của “Thái Bình kinh” hết sức phức tạp, nó vừa có phần kế thừa tư tưởng của Mặc Tử, Lão tử, lại vừa chứa đừng cả nội dung của học thuyết âm dương ngũ hành, thần tiên phương thuật v.v… “lời nói trong đó lấy lý luận âm dương ngũ hành là chính, xen vào nhiều lời bói toán” trong đó lý luận dung hòa giữa con người và vũ trụ “thiên nhân cảm ứng” là lập luận trung tâm. Sách chép “Nhân giả, thiên chi tử dã, tưởng tượng thiên vi hành”, con người là con trời, trong câu nói này cũng đã khái quát quan hệ đối ứng giữa ba yếu tố thiên – địa – nhân. “Thiên địa nhân bản đồng nhất nguyên khí, phân vi tham thể, cá tự hữu tổ sư”, thiên – địa – nhân đều từ nguyên khí mà ra, được chia làm ba loại và mỗi loại đều có nguồn gốc của mình. Nguồn gốc của thiên – địa – nhân chính là nguyên khí, nguyên khí tồn tại tự nhiên, khi hợp lại sinh âm thì thành đất thì thành “nhất” được gọi là “thiên” (trời), khi chia ra sinh âm thì thành “nhị”, được gọi là “Địa” (đất), khi âm dương hòa hợp thì thành “tam”, sinh ra “nhân” (con người). Đây chính là sự kế thừa có phát triển, từ quan điểm con người hòa hợp với vũ trụ của Lão tử với “nhất”, “nhị”, “tam”.
“Nguyên khí” được coi là dạng vật chất ban đầu duy trì hoạt động sống của con người, đồng thời cũng là nguồn gốc sức mạnh duy trì động lực vận động của vạn vật trong vũ trụ. Trong tu luyện khí công, người ta thường rất chú trọng yếu tố thông thiên khí, thông địa khí, giữ Đan điền. Trong “Thái bình kinh” cũng nói nhiều về “Thiên nhân cảm ứng” – Phương pháp tu luyện bằng cách thông thiên, tiếp địa, giữ nhân đan (Đan điền ở người), đây chính là quan điểm về vũ trụ được thể hiện qua nguyên khí của cơ thể con người. “Nguyên khí” là dạng vật chất ban đầu hình thành lên vạn vât. “Tam thống (thiên, địa, nhanh) cộng sinh, trường dưỡng phàm vật”, ba yếu tố thiên, địa, nhân cùng tồn tại và nuôi dưỡng mọi vật tồn tại, phát triển. Đây chính là “nguyên khí với tư cách không chỉ dạng vật chất sinh học trong cơ thể con người mà nó đã được phát triển về chiều rộng và chiều sâu đến hình thái ban đầu của trời và đất, tìm đến nguồn năng lượng gốc rễ ban đầu của vật chất.